#ĐẹpPOV: Thuế – Chướng ngại xô đổ sự nghiệp nghệ sĩ trong tích tắc

Truyền thông Hàn Quốc và quốc tế dậy sóng khi ca sĩ – diễn viên Cha Eun Woo bị cáo buộc trốn thuế với con số 13 triệu đô la Mỹ, dẫn đến hình ảnh “nam thần quốc dân” mà anh gầy dựng trong suốt 10 năm trời sụp đổ hoàn toàn. Nhưng đằng sau con số ấy luôn là vấn đề nhức nhối về trách nhiệm đóng thuế của người nghệ sĩ. 

Đầu năm 2026, dư luận Hàn Quốc hướng về vụ việc liên quan đến Cha Eun Woo, nghệ sĩ từng được xây dựng hình ảnh ổn định và tích cực trong công chúng. Cuộc điều tra do Cục Thuế Seoul khởi xướng từ tháng 7 năm 2025, ngay trước thời điểm anh nhập ngũ, tập trung vào Cha’s Gallery, công ty được thành lập vào năm 2019. Trong hồ sơ đăng ký, Cha Eun Woo giữ vai trò giám đốc điều hành, còn mẹ đảm nhận giám đốc nội bộ và bố phụ trách tài chính.

Ngay từ đầu, cấu trúc và phạm vi hoạt động của Cha’s Gallery đã gây chú ý. Công ty đăng ký tới 34 lĩnh vực kinh doanh, trải rộng từ quản lý nghệ sĩ, sản xuất âm nhạc đến dịch vụ ăn uống và bất động sản. Quy mô và mức độ phân tán này bị đánh giá là không tương xứng với một công ty quản lý cá nhân. Đến năm 2022, công ty chuyển địa chỉ đăng ký về đảo Ganghwa, trùng với địa điểm một nhà hàng lươn nướng do bố mẹ Cha Eun Woo điều hành. Ganghwa thuộc khu vực được xếp loại ưu đãi theo Đạo luật Điều chỉnh Kế hoạch Vùng Thủ đô, cho phép doanh nghiệp hưởng lợi thế về thuế, đặc biệt trong các giao dịch liên quan đến bất động sản. Cùng thời điểm thay đổi địa chỉ, Cha’s Gallery bổ sung “kinh doanh cho thuê bất động sản” vào danh mục hoạt động, làm dấy lên nghi vấn về mục đích tối ưu hóa nghĩa vụ thuế.

Năm 2024, công ty tiếp tục điều chỉnh mô hình pháp lý, chuyển từ công ty cổ phần sang công ty trách nhiệm hữu hạn và đặt trụ sở tại địa chỉ nhà hàng. Sự thay đổi này có ý nghĩa đáng kể vì công ty trách nhiệm hữu hạn không bắt buộc công khai thông tin tài chính hoặc chịu kiểm toán độc lập như công ty cổ phần. Theo nhận định của một số chuyên gia thuế, khoảng cách giữa loại hình kinh doanh được đăng ký và cơ sở vật chất thực tế tại địa chỉ trên là khó thuyết phục. Ngày 26/1/2026, chính quyền hạt Ganghwa tiến hành kiểm tra thực địa tại địa chỉ đăng ký của Cha’s Gallery. Tuy nhiên, cùng ngày, công ty đã hoàn tất thủ tục thay đổi địa chỉ và rời khỏi khu vực. Biên bản kiểm tra ghi nhận không tồn tại văn phòng, trang thiết bị hay điều kiện vận hành phù hợp với hoạt động kinh doanh.

Vụ việc được đặt dưới sự giám sát cao khi Cục Điều tra số 4 của Văn phòng Thuế Seoul trực tiếp tham gia. Đây là đơn vị thường xử lý các vụ việc phức tạp và ít khi tiến hành điều tra nghệ sĩ cá nhân. Theo luật Hàn Quốc, nếu số tiền trốn thuế vượt quá 1 tỷ won, người vi phạm có thể đối mặt với mức án tối thiểu 5 năm tù hoặc tù chung thân. Sau khi thông tin được công bố, các hệ quả nhanh chóng xuất hiện. Bộ Quốc phòng Hàn Quốc gỡ bỏ toàn bộ video có Cha Eun Woo khỏi kênh YouTube chính thức KFN. Một số thương hiệu lớn, trong đó có Ngân hàng Shinhan và nhãn hàng Abib, cũng lần lượt loại bỏ các nội dung quảng cáo liên quan. Dù đã đăng tâm thư xin lỗi, Cha Eun Woo đã hoàn toàn đánh mất sự nghiệp khi tình yêu từ công chúng dành cho anh đã không còn. 

Vấn đề thuế từ lâu đã được xem là một trong những rủi ro lớn nhất đối với sự nghiệp của nghệ sĩ. Nhiều trường hợp cho thấy chỉ một sai phạm liên quan đến thuế cũng đủ khiến hình ảnh được xây dựng trong nhiều năm sụp đổ trong thời gian ngắn. Thực tế này không chỉ xuất hiện riêng lẻ mà lặp lại xuyên suốt ngành giải trí châu Á và lan sang Hollywood. Phạm Băng Băng từng phải rời khỏi làng giải trí Trung Quốc sau bê bối trốn thuế với số tiền lên tới 884 triệu nhân dân tệ. Đặng Luân và Viên Băng Nghiên cũng gần như chấm dứt sự nghiệp chỉ trong thời gian ngắn vì các vi phạm tương tự. Tại Hàn Quốc, Song Hye Kyo từng đối mặt với cáo buộc trốn thuế khoảng 2,5 tỷ won, khiến sự nghiệp của cô chịu ảnh hưởng kéo dài trước khi dần ổn định trở lại. Ở phạm vi toàn cầu, Cristiano Ronaldo hay Shakira cũng từng vướng vào các cuộc điều tra thuế với số tiền bị truy thu lên tới hàng trăm tỷ đồng.

Dù đã có nhiều tiền lệ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, nhưng hành vi trốn thuế trong giới nghệ sĩ vẫn tiếp diễn. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ mức thuế suất áp dụng cho nhóm thu nhập cao. Tại Hàn Quốc, thuế thu nhập cá nhân có thể lên tới 45% đối với thu nhập trên 1 tỷ won mỗi năm. Trung Quốc áp dụng mức thuế tương tự với các cá nhân có thu nhập rất cao. Điều này đồng nghĩa với việc một phần đáng kể thu nhập của nghệ sĩ phải được nộp vào ngân sách nhà nước. Áp lực tài chính và tâm lý mất kiểm soát đối với thành quả lao động khiến một bộ phận lựa chọn các biện pháp lách luật để tối ưu hóa lợi ích cá nhân.

Tuy nhiên, xét trên bình diện rộng hơn, nghệ sĩ là nhóm nghề nghiệp sở hữu khả năng tạo thu nhập vượt trội so với mặt bằng chung của xã hội. Nguồn thu này phần lớn đến từ sự ủng hộ của công chúng thông qua tiêu dùng sản phẩm văn hóa và giải trí. Do đó, nghĩa vụ thuế không chỉ mang tính pháp lý mà còn gắn liền với trách nhiệm xã hội tương ứng với đặc quyền kinh tế mà họ đang nắm giữ. Với vai trò là những cá nhân có sức ảnh hưởng lớn, nghệ sĩ không chỉ đại diện cho bản thân mà còn góp phần định hình chuẩn mực xã hội. Khi một nhân vật công chúng vi phạm nghĩa vụ thuế, thông điệp được lan truyền có thể làm xói mòn niềm tin vào tính công bằng của hệ thống pháp luật. Khoản thuế mà nghệ sĩ đóng góp được sử dụng để duy trì các dịch vụ công thiết yếu như y tế, giáo dục, hạ tầng và các chương trình hỗ trợ văn hóa, nghệ thuật. Nhiều nghệ sĩ trẻ cũng hưởng lợi gián tiếp từ những chính sách này trong quá trình phát triển sự nghiệp.

Người hâm mộ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra thu nhập cho nghệ sĩ thông qua việc mua album, vé biểu diễn và các sản phẩm thương mại liên quan. Khi xảy ra vi phạm thuế, mối quan hệ tin cậy giữa nghệ sĩ và công chúng bị ảnh hưởng. Điều này không chỉ tác động đến cá nhân liên quan mà còn làm suy giảm uy tín chung của ngành công nghiệp giải trí, vốn phụ thuộc lớn vào niềm tin và sự ủng hộ lâu dài của khán giả. Không thể phủ nhận nghệ sĩ phải làm việc trong môi trường cạnh tranh cao và chịu nhiều áp lực để đạt được thành công. Tuy nhiên, phần thưởng họ nhận được, bao gồm thu nhập, danh tiếng và ảnh hưởng xã hội, vượt xa phần lớn các ngành nghề khác. Trong bối cảnh đó, việc tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ pháp lý, đặc biệt là thuế, được xem là yêu cầu tối thiểu để đảm bảo sự công bằng xã hội. Việc phản đối ngầm mức thuế cao khó có thể thuyết phục khi so sánh với thu nhập trung bình của đa số người lao động, những người vẫn thực hiện nghĩa vụ thuế từ mức lương hạn chế hơn nhiều.

Tuy nhiên, bên cạnh những trường hợp tiêu cực, ngành giải trí Hàn Quốc cũng có không ít nghệ sĩ thực hiện nghĩa vụ thuế một cách gương mẫu và được vinh danh vì điều đó. Đặc biệt phải kể đến “MC quốc dân” Yoo Jae Suk, người được coi là hình mẫu hoàn hảo về minh bạch tài chính trong showbiz Hàn Quốc. Nam MC từng được khen vì hồ sơ thuế 34 năm hoàn hảo, dù đã trải qua vô số cuộc kiểm toán thuế nghiêm ngặt. Hay diễn viên Ha Ji Won, IU, V (BTS) cùng nhiều nghệ sĩ khác đều được tuyên dương là “công dân mẫu mực” của quốc gia khi hàng năm đều đóng thuế đầy đủ. Do đó, vấn đề không nằm ở việc luật pháp quá nghiêm khắc, mà ở cách cá nhân lựa chọn tuân thủ và ứng xử với nghĩa vụ của mình. Việc viện dẫn các lý do như chậm trễ, thiếu sót hay hoàn cảnh khách quan, nếu không đi kèm cơ sở minh bạch, dễ trở thành cách hợp thức hóa sai phạm trước dư luận và cơ quan chức năng hơn là phản ánh khó khăn thực sự.