Văn hoá hẹn hò hiện đại đang gây hại cho sức khoẻ của chúng ta như thế nào?

Trong những mối quan hệ hiện đại, phụ nữ có xu hướng tránh đề cập tới cảm xúc của bản thân. Họ không nói ra rằng mình không ổn, rằng họ cần sự rõ ràng, hay họ đã quá mệt mỏi với trạng thái mập mờ. Nhưng trong khi cố gắng tỏ ra lý trí, cơ thể họ ngay lập tức phát đi những tín hiệu báo động: những cơn đau đầu dai dẳng, những đêm mất ngủ và chuỗi ngày kiệt sức âm ỉ. Đó có lẽ không phải là biểu hiện của sự kiên định trong tình yêu, mà là hệ quả của việc họ đã ở quá lâu trong trạng thái tự điều chỉnh để dung hòa với sự thiếu chắc chắn của đối phương.

Chúng ta thường nói về hẹn hò bằng ngôn ngữ của cảm xúc: thích hay không thích, hợp hay không hợp, tiến tới hay rút lui. Nhưng hiếm khi chúng ta đề cập tới ảnh hưởng của “vòng xoáy” tình ái tới sức khỏe thể chất. Hiện nay, ngày càng nhiều phụ nữ tìm tới trị liệu tâm lý không chỉ vì tổn thương cảm xúc, mà còn bởi những rối loạn sinh lý thực sự.

Trong những mối quan hệ mập mờ, họ vẫn có thể duy trì nhịp sống bình thường: đi làm, gặp gỡ bạn bè, tự nhủ rằng “mọi chuyện vẫn ổn”. Nhưng cơ thể họ không bao giờ thực sự thả lỏng. Họ mệt mỏi dù không làm gì quá sức, lo âu dù không có biến cố lớn xảy ra, và cơ thể luôn ở trạng thái căng thẳng khó lý giải.

Văn hoá hẹn hò hiện đại – nơi sự né tránh cảm xúc được bình thường hoá – đang tái định hình cách hệ thần kinh của phụ nữ phải thích nghi để tồn tại. Những hành vi nóng – lạnh, những cảm xúc lên – xuống như tàu lượn siêu tốc, những tín hiệu mập mờ, thân mật không đi kèm cam kết, hay những mối quan hệ được duy trì bằng hy vọng thay vì sự rõ ràng,… tất cả tạo ra một môi trường mà cơ thể phụ nữ không bao giờ thực sự cảm thấy an toàn.

Những kết nối tình cảm thiếu ổn định khiến hệ thần kinh của phụ nữ không được ngơi nghỉ. Mối quan hệ “chưa gọi tên” hay “đến đâu hay đến đó” nghe có vẻ tự do, nhưng thực tế là một chiếc bẫy tiêu tốn năng lượng. Chúng buộc người trong cuộc phải ở trong trạng thái chờ đợi, liên tục đoán ý, tự tiết chế kỳ vọng và học cách không hỏi quá nhiều.

Họ có thể cố tỏ ra phóng khoáng và lý trí, nhưng càng ép bản thân phải thoải mái, bớt mong đợi, cơ thể lại càng phản kháng mạnh mẽ qua nỗi mệt mỏi kéo dài, đau vai gáy, rối loạn giấc ngủ, mất cân bằng nội tiết, rối loạn lo âu. Không có biến cố lớn xảy đến, nhưng cảm giác bất an luôn hiện diện. Thực chất, đây là phản ứng hoàn toàn hợp lý của cơ thể phụ nữ trong một môi trường thiếu ổn định kéo dài.

Không phải vì phụ nữ yếu đuối hơn, mà vì họ thường bị đặt vào một vị trí sinh học và xã hội khiến cơ thể phải gánh nhiều rủi ro hơn trong kiểu hẹn hò hiện đại. Điều này không không đồng nghĩa với việc đàn ông không bị tổn thương trong hẹn hò, mà chỉ ra rằng phụ nữ thường là người phải trả một “mức giá sinh học” rõ rệt hơn cho sự bất ổn kéo dài.

Về mặt sinh học, hệ thần kinh và nội tiết của phụ nữ gắn chặt với cảm giác an toàn trong gắn kết. Sự nhất quán hay bất nhất trong quan hệ không chỉ được cảm nhận bằng cảm xúc, mà còn trực tiếp tác động đến hormone, giấc ngủ và miễn dịch. Khi mối quan hệ liên tục gửi đi tín hiệu mập mờ, cơ thể phụ nữ không diễn giải đó là “chuyện tình cảm”, mà là một môi trường độc hại và thiếu an toàn. Trong khi đó, sự ổn định của mối quan hệ ít ảnh hưởng tới nội tiết nam giới hơn, cũng không trực tiếp “đánh thẳng” vào trục hormone như ở nữ.

Về mặt xã hội, phụ nữ thường được kỳ vọng phải duy trì kết nối, chờ đợi và thấu hiểu; trong khi người né tránh cảm xúc – thường là đàn ông trong cấu trúc hẹn hò phổ biến hiện nay – lại ở vị thế kiểm soát nhịp điệu của mối quan hệ. Đây không phải sự khác biệt giữa bản chất giới, mà vì cách chúng ta được dạy để yêu, để chờ và để chịu đựng bởi mô thức tình cảm hiện nay. Sự chênh lệch này khiến phụ nữ ở trong trạng thái phải mở lòng liên tục nhưng không nhận lại sự ổn định tương xứng.

Với Gen Z, việc hẹn hò diễn ra trên một bản đồ phức tạp của ứng dụng hẹn hò, mạng xã hội, cùng với ti tỉ khái niệm như ghosting, situationship… Việc từ chối xác định mối quan hệ nghiêm túc đôi khi được xem như sự trưởng thành và độc lập, trong khi nhu cầu rõ ràng và gắn kết lại bị coi là kiểm soát và thiếu tinh tế.

Chúng ta lớn lên với lời khuyên phải giữ lý trí để tránh mọi khả năng có thể khiến bản thân trở nên bi lụy. Nhưng sâu bên trong, nhu cầu được yêu sâu sắc và ổn định vẫn luôn tồn tại. Sự mâu thuẫn này khiến nhiều người trẻ – đặc biệt là phụ nữ – luôn ở trong trạng thái mơ hồ trong cảm xúc và kiệt quệ về thể chất. Chúng ta học được cách phân tích từng tin nhắn, soi xét từng “vết chân số”, làm quen với sự im lặng… nhưng lại quên mất rằng: mong muốn sự rõ ràng trong một mối quan hệ chưa bao giờ là yếu đuối.

Có lẽ vấn đề không nằm ở việc chúng ta đặt tình cảm bao nhiêu vào đối phương, mà ở việc chúng ta đã quen coi sự bất an là một phần tất yếu của hẹn hò. Nhưng sức khỏe thể chất và tinh thần thì không thỏa hiệp như vậy. Khi cơ thể phản ứng, đó không phải sự nhạy cảm thái quá. Đó là dấu hiệu cho thấy đã đến lúc bạn cần sự rõ ràng, không chỉ từ đối phương, mà còn từ chính bản thân mình.