Cuộc song tấu giữa trang sức và vũ đạo kéo dài hàng thế kỷ ở Van Cleef & Arpels
BTV Cẩm Tú
Kể từ những hình tượng vũ công ballet đầu tiên xuất hiện vào thập niên 40, Van Cleef & Arpels nhiều lần trở lại với đề tài vũ đạo. Những chiếc ghim cài tái hiện tư thế của vũ công được chế tác từ vàng và đá quý, ghi lại khoảnh khắc của chuyển động bằng ngôn ngữ của kim hoàn. Qua thời gian, hình ảnh vũ công dần trở thành một dấu ấn nhận diện của Van Cleef & Arpels.
Mối gắn kết của Van Cleef & Arpels với một trong những loại hình nghệ thuật biểu diễn giàu chất thơ nhất bắt nguồn từ niềm say mê của Louis Arpels dành cho ballet và opera. Là một trong những người sáng lập của gia tộc Arpels, đồng thời là người yêu vũ kịch và nhạc kịch, ông thường rời văn phòng tại Quảng trường Vendôme để đến nhà hát Opéra Garnier cách đó vài bước chân, nhằm kịp giờ xem một buổi ballet. Từ cảm hứng đó, vào thập niên 1940 tại New York, những chiếc ghim cài hình vũ công ballet đầu tiên của Maison ra đời theo gợi ý của ông. Trên bề mặt trang sức, đá quý tái hiện những chi tiết trên trang phục của vũ công; một viên kim cương cắt giác hoa hồng gợi hình dung về gương mặt; còn đường nét thanh mảnh của tổng thể tạo nên hình ảnh người vũ công trong chuyển động.
Chủ đề vũ đạo tiếp tục mở ra một chương mới khi Claude Arpels gặp gỡ biên đạo George Balanchine. Claude là cháu trai của Estelle Arpels, đã sống tại New York từ năm 1939 và quen biết nhà biên đạo nổi tiếng, đồng sáng lập đoàn New York City Ballet. Sau đó, Claude mời Balanchine đến boutique Van Cleef & Arpels trên Đại lộ Năm để chiêm ngưỡng những sáng tạo tiêu biểu của Maison.
Từ niềm say mê chung dành cho đá quý, một mối quan hệ nghệ thuật đã hình thành giữa hai con người thuộc hai thế giới khác nhau. Kết quả là vở ballet “Jewels” ra mắt năm 1967. Tác phẩm không cốt truyện này được chia thành ba phần. Mỗi phần mang tên và sắc độ của một loại đá quý. Ba chương ballet được dẫn dắt bởi âm nhạc của ba nhà soạn nhạc với ngôn ngữ khác nhau: Gabriel Fauré cho phần đầu “Emeralds” (Ngọc lục bảo), Igor Stravinsky cho phần hai “Rubies” (Hồng ngọc) và Pyotr Ilyich Tchaikovsky cho phần ba “Diamonds” (Kim cương).
Năm 2007, Van Cleef & Arpels hợp tác với đoàn The Royal Ballet để kỷ niệm 40 năm vở “Jewels”. Dịp này đánh dấu sự ra đời của bộ sưu tập Trang sức Cao cấp “Ballet Précieux”, được xây dựng trên bốn chủ đề: ballet, ngọc lục bảo, hồng ngọc và kim cương. Mỗi sáng tạo trong bộ sưu tập mở ra một không gian được dẫn lối bởi vũ đạo.
Bảy năm sau, Maison tiếp tục viết thêm một chương mới khi giới thiệu 29 thiết kế bổ sung, lấy cảm hứng từ năm vở ballet trong kho tàng Nga cổ điển: “Swan Lake”, “La Bayadère”, “The Nutcracker”, “Le Poisson doré” và “The Rite of Spring”. Trong cách tiếp cận này, trang sức không chỉ tái hiện hình ảnh sân khấu, mà còn lưu giữ nhịp điệu, màu sắc và tinh thần của từng vở diễn.
Ngày nay, mối đồng điệu đó tiếp tục mở ra những hợp tác mới trong lĩnh vực vũ đạo. Tiêu biểu là quan hệ hợp tác dài hạn giữa Van Cleef & Arpels và tập thể nghệ sĩ L.A. Dance Project do biên đạo người Pháp Benjamin Millepied sáng lập. Millepied, người từng tham gia diễn xuất và biên đạo cho bộ phim đoạt giải Oscar “Black Swan”, đã sáng tạo bộ ba ballet “Gems” gồm “Reflections”, “Hearts & Arrows” và “On the Other Side”. Ba tác phẩm này tiếp nối tinh thần của vở “Jewels” do George Balanchine dàn dựng trước đó: đá quý trở thành điểm xuất phát cho chuyển động, màu sắc và cấu trúc sân khấu.
Để kỷ niệm sự hợp tác này, Maison đã giới thiệu ba chiếc ghim cài độc bản. Được chế tác từ vàng trắng và kim cương, hình ảnh vũ công hiện lên qua đường nét thanh mảnh và cấu trúc đá quý được chăm chút cẩn thận. Một thiết kế gây chú ý nhờ lớp váy gợi cảm giác nhẹ như sương, tạo nên bởi mô-típ tổ ong tinh tế; hai thiết kế còn lại ghi lại khoảnh khắc của một bước nhảy, khi chuyển động được giữ lại trong hình khối của trang sức.
Năm 2016, một chương mới trong cuộc đối thoại giữa Van Cleef & Arpels và nghệ thuật vũ đạo được mở ra tại Trung Quốc, với những sáng tạo độc bản lấy cảm hứng từ các vở ballet trong kho tàng cổ điển: “Swan Lake”, “The Nutcracker”, “Le Pavillon d’Armide”, “Le Spectre de la Rose”, “The Firebird” và “Les Sylphides”. Trong các bộ trang sức này, những thiết kế mang hình tượng cụ thể đặt cạnh các sáng tạo mang tính trừu tượng. Hai cách tiếp cận song song mở ra nhiều tầng diễn giải: chuyển động của vũ công được gợi qua đường nét kim hoàn; trang phục sân khấu hiện diện qua cấu trúc đá quý. Bảng chất liệu xoay quanh những loại đá quý tiêu biểu gồm hồng ngọc, kim cương, đá opal và ngọc trai. Sắc độ phương Đông đa màu được đặt cạnh những gam xanh gợi mùa xuân; những tông xanh lạnh của mùa đông đi cùng các lớp chuyển sắc của màu trắng.
