Phụ nữ Millennial không còn muốn làm sếp

Phụ nữ Millennial (1981 – 1996) đang nhìn nhận lại tham vọng nghề nghiệp. Với họ, thành công có thể là một vị trí lãnh đạo, nhưng cũng có thể là công việc độc lập, thu nhập ổn định và đủ thời gian cho cuộc sống riêng.

Với một bộ phận phụ nữ thuộc thế hệ Millennial, thành công không còn được đo bằng chức danh, mức lương hay những nấc thang thăng tiến. Sau nhiều năm theo đuổi sự nghiệp trong môi trường doanh nghiệp, họ bắt đầu tìm kiếm những lựa chọn khác như tự kinh doanh, làm việc độc lập, sáng tạo nội dung hoặc dành nhiều thời gian hơn cho gia đình. Một công việc có lịch trình linh hoạt, cho phép họ chủ động sắp xếp cuộc sống và không phải hy sinh quá nhiều thời gian cá nhân cũng được xem là một thành tựu đáng giá.

Sự dịch chuyển này phản ánh cách nhìn mới về tham vọng nghề nghiệp. Phụ nữ không hẳn muốn làm việc ít đi hay từ bỏ những mục tiêu lớn, mà đang cân nhắc lại đâu là điều thực sự xứng đáng để đầu tư thời gian và công sức.

Trong thập niên 2010, hình mẫu girlboss từng đại diện cho thế hệ phụ nữ tự tin khẳng định năng lực, làm chủ doanh nghiệp và vươn tới những vị trí lãnh đạo. Thành công khi ấy gắn với khả năng chu toàn nhiều vai trò: phát triển sự nghiệp, đạt vị trí cao và duy trì đời sống cá nhân trọn vẹn. Tuy nhiên, hình mẫu này dần bộc lộ những giới hạn khi một số doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo vướng cáo buộc về môi trường làm việc độc hại. Đằng sau thông điệp truyền cảm hứng là văn hóa làm việc cường độ cao, áp lực phải liên tục chứng minh năng lực và kỳ vọng phụ nữ có thể đảm đương mọi trách nhiệm.

Đại dịch năm 2020 tiếp tục làm thay đổi cách người lao động nhìn nhận công việc. Làm việc từ xa giúp nhiều người có thêm thời gian cho gia đình, chăm sóc bản thân và những mối quan hệ cá nhân. Bởi vậy, khi các doanh nghiệp dần yêu cầu nhân viên trở lại văn phòng, việc từ bỏ sự linh hoạt từng có trở thành điều không dễ dàng, đặc biệt với phụ nữ vốn thường gánh vác phần lớn công việc chăm sóc không được trả lương trong gia đình.

Sự thay đổi trong quan niệm về thăng tiến cũng được phản ánh qua báo cáo Women in the Workplace 2025 của Lean In và McKinsey, công bố tháng 12/2025. Khảo sát 9.500 nhân viên tại 124 tổ chức cho thấy phụ nữ ít có xu hướng mong muốn được thăng chức hơn nam giới. Riêng ở nhóm Millennial, hơn 28% phụ nữ cho biết trách nhiệm cá nhân khiến họ khó đảm nhận thêm công việc, so với 17% nam giới cùng thế hệ.

Một trong những nguyên nhân khiến phụ nữ cân nhắc giảm tốc sự nghiệp là trách nhiệm chăm sóc gia đình. Với thế hệ Millennial, giai đoạn phát triển sự nghiệp thường trùng với thời điểm lập gia đình và nuôi dạy con nhỏ. Khi áp lực công việc ngày càng lớn, những trách nhiệm ở nhà vẫn không hề giảm bớt.

Đây là nghịch lý mà nhiều bà mẹ đi làm phải đối mặt: họ cần thu nhập để trang trải cuộc sống và chi phí chăm sóc con cái, nhưng cường độ công việc lại khiến việc chu toàn những trách nhiệm ấy trở nên khó khăn. Lịch làm việc cố định, các cuộc họp kéo dài hay những chuyến công tác thường xuyên càng hạn chế khả năng xoay xở khi gia đình phát sinh nhu cầu.

Ngay cả khi chuyển sang làm bán thời gian, nhiều phụ nữ vẫn khó tìm được sự linh hoạt cần thiết, nhất là khi con nhỏ cần được chăm sóc hoặc điều trị thường xuyên. Vì vậy, tự kinh doanh và làm việc độc lập trở thành lựa chọn giúp họ chủ động hơn trong việc sắp xếp công việc và cuộc sống.

Một phân tích dữ liệu thị trường lao động của KPMG cho thấy, từ tháng 12/2023 đến tháng 5/2026, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động giảm ở nhóm phụ nữ có bằng đại học và con dưới 5 tuổi. Ngược lại, tỷ lệ này tăng ở phụ nữ không có con và phần lớn các nhóm nam giới, bao gồm cả những người đã làm cha. Theo các chuyên gia, việc phụ nữ Millennial sinh con muộn hơn các thế hệ trước khiến họ phải chăm sóc con nhỏ đúng vào giai đoạn sự nghiệp đòi hỏi nhiều thời gian và nỗ lực hơn. Đây cũng là lúc nhiều người cân nhắc giảm cường độ làm việc để tiết kiệm chi phí chăm sóc trẻ và chủ động hơn trong sinh hoạt gia đình.

Áp lực còn đến từ trách nhiệm chăm sóc cha mẹ lớn tuổi. Khi chi phí chăm sóc trẻ em và người cao tuổi ngày càng trở thành gánh nặng, một số phụ nữ lựa chọn rời bỏ công việc toàn thời gian để chuyển sang những công việc linh hoạt hơn, thậm chí chấp nhận mức thu nhập thấp hơn.

Thực tế này cho thấy doanh nghiệp cần điều chỉnh chính sách để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của lao động nữ, từ giờ làm linh hoạt, thời gian nghỉ dành cho cha mẹ đến chế độ nghỉ khi gia đình có tang và quyền lợi chăm sóc sức khỏe. Nếu những đóng góp không được ghi nhận, trong khi trách nhiệm gia đình vẫn chủ yếu đặt lên vai phụ nữ, tham vọng nghề nghiệp của họ có thể dần thu hẹp. Hệ quả không dừng ở sự mất mát đối với cá nhân người lao động, mà còn ảnh hưởng đến doanh nghiệp và nền kinh tế.

Không phải phụ nữ giảm tốc sự nghiệp đều vì quá tải hay không hài lòng với công việc. Với một bộ phận, quyết định rời môi trường doanh nghiệp xuất phát từ mong muốn theo đuổi những mục tiêu cá nhân còn dang dở, như viết sách, sáng tạo nội dung, khởi nghiệp hoặc thử sức ở một lĩnh vực mới.

Sức hấp dẫn của con đường tự lập nằm ở quyền chủ động. Khi làm việc cho chính mình, phụ nữ có thể tự lựa chọn vai trò, dự án và cách tổ chức công việc phù hợp với định hướng cá nhân. Với những người từng có thu nhập tốt và vị trí ổn định, nghỉ việc không đồng nghĩa với việc phủ nhận những thành tựu đã đạt được, mà có thể là cơ hội thử nghiệm một cách làm việc khác, nơi họ có nhiều quyền quyết định hơn đối với cuộc sống.

Bên cạnh khởi nghiệp, nền kinh tế sáng tạo nội dung cũng mở ra nhiều cơ hội. Theo số liệu Forbes dẫn lại vào tháng 3/2026, hơn 200 triệu người trên thế giới tự nhận là nhà sáng tạo nội dung, bao gồm cả những người không hoạt động toàn thời gian. Một số chuyên gia trẻ thậm chí rời các công ty tư vấn lớn để xây dựng thương hiệu cá nhân, phát triển cộng đồng người theo dõi và kinh doanh trên nền tảng trực tuyến.

Tuy nhiên, làm việc độc lập không đồng nghĩa với ít áp lực hơn. Thu nhập thiếu ổn định, không có những chế độ phúc lợi như khi làm việc tại doanh nghiệp và ranh giới giữa công việc với đời sống cá nhân ngày càng mong manh là những đánh đổi đáng kể. Không ít nhà sáng tạo nội dung thừa nhận cảm giác bất an về tài chính và tình trạng làm việc quá sức, bởi mỗi ngày nghỉ cũng có thể đồng nghĩa với việc mất đi một phần thu nhập.

Ngay cả xu hướng soft life (lối sống nhẹ nhàng), đề cao sức khỏe và chăm sóc bản thân, cũng mang những áp lực riêng. Trong bài viết đăng năm 2023, Vogue nhận xét hình mẫu phụ nữ thành đạt đang dần chuyển từ văn hóa làm việc cật lực sang lối sống chú trọng sức khỏe, du lịch và những hợp đồng thương mại sinh lời. Hình ảnh những bộ suit công sở, lịch trình dày đặc và các buổi diễn thuyết dần nhường chỗ cho trang phục thoải mái, việc tập luyện và chăm sóc bản thân. Người phụ nữ thành đạt giờ đây dường như được nhận diện qua sự quan tâm đến dinh dưỡng, giấc ngủ và sức khỏe nhiều hơn những cuộc họp kéo dài hay mức tăng lương.

Dẫu vậy, với một bộ phận phụ nữ, quyền tự chủ vẫn là điều đáng để đánh đổi. Họ chấp nhận thu nhập biến động và lộ trình nghề nghiệp kém chắc chắn hơn để có thể tự sắp xếp thời gian, lựa chọn công việc và định hình cuộc sống theo cách mình mong muốn. Theo đó, thành công không còn chỉ được đo bằng chức danh hay mức lương, mà còn nằm ở thời gian, sự hiện diện trong đời sống và quyền tự do lựa chọn.